Home » Adli Bilimler » Adli Dilbilimciler Suçluların Bulunmasına Yardımcı Olmak için Yazım Hatalarını Kullanıyor
adli-dilbilim

Adli Dilbilimciler Suçluların Bulunmasına Yardımcı Olmak için Yazım Hatalarını Kullanıyor

Adli Dilbilimciler Suçluların Bulunmasına Yardımcı Olmak için Yazım Hatalarını Kullanıyor

Kimliğinizi gizlemeye çalışarak her nerede ne yazarsanız yazın, yanlış kullandığınız grameriniz ya da farklı dil kullanımınız sizi ele verebilir. Sosyal medyada yazdığınız yorumlar, okulda, kartpostallarda yazdıklarınız adli dilbilimcilerin incelemeleriyle sizi ortaya çıkarabilir. Eğer ortada bir suçlu varsa, adli dilbilimciler bu incelemelerini hukukun yararı için yapabilir ve böylelikle de sosyal adalete hizmet edebilir.

1990’ların ortalarından itibaren ortaya çıkan “adli dilbilimle” beraber, metinsel delillerin incelemesi için  “adli dilbilimcilerin”  yardımına başvurulmuştur. Bu metinsel deliller şantaj mektubu, sahte intihar mektupları, cep telefonuna gelen mesajlar, internet yazışmaları gibi metinler olabilir. Burada adli dilbilimcilerden söz konusu iki yazı arasındaki tutarlılığa bakmaları istenmiş ve böylelikle iki yazının da aynı kişiye mi yoksa farklı kişilere mi ait olduğu ortaya çıkarılarak, bu durum şüphelilerin ortaya çıkarılmasına yardımcı olmuştur. Bu konuyla ilgili suçlar eser hırsızlığı, cinayet ve hatta terörle ilgili olabilir.

Adli dilbilimciler bu konularla ilgili olarak, ilgili davalarda polisle çalışabilir, işbirliği yapabilir ve mahkemede bilirkişilik yapabilir ve yapmaktadır da. Örneğin İngiltere Aston Üniversitesi, Adli Bilimler Merkezinden  (Centre for Forensic Linguistics ) akademisyenler şimdiye kadar mahkemelerde adli bilirkişi olarak tanıklık etmiştir.

adli-dilbilim

Dr Nicci Macleod, dilbilim alanında uzmanlaşmış ve tecavüz ihbarında bulunan kadınların polis merkezindeki sorgularında polisle birlikte çalışmıştır; diğer bir çalışma alanı da sosyal medyada dilsel açıdan kimliğimizi nasıl gösterdiğimiz konusu üzerinedir. Macleod’un çalışmaları 2013’teki Joss Stone’un intihar girişimiyle ilgili günlüğündeki argo dili incelemelerini de kapsamaktadır. Huw Oliver’ın, Nicci Macleod ile yaptığı röportajı aşağıdadır:

Adli dilbilim tam olarak nedir?
Nicci Macleod:
 Adli dilbilim, dil ve kanunun kesiştiği alan üzerinde uygulama çalışmaları yapabilen bir terimdir. Üç farklı alana ayrılır. Bunların birincisi, hukuk dilinin alışılmamış özelliklerini inceler. Adli dilbilimcilerin bir kısmı hukuk dilinin neden böyle anlaşılmaz ve zor olduğunu inceler ve hukuk dilinin herkesin anlayabileceği duruma getirilebilmesi için çalışmalarda bulunur.

İkincisi, hukuki süreçteki dil ile ilgilidir. Polis sorgulamasında kullanılan dil, mahkemedeki duruşmalarda kullanılan dil ile ilgili çalışmalar bu alandadır.

Sonuncusu ve belki de en heyecan verici olan ise dilsel kanıt (linguistic evidence) ile ilgili alandır. Fidye mektubu, şantaj veya intihar mektubu ile ilgili bir davayı araştıran bir kişi (ki bu kişi genellikle polistir) bu yazıları kimin yazdığını veya bunları yazan kişinin özelliklerini (yaş, eğitim durumu, nereli olduğu, cinsiyet) bilmek isteyebilir. Bunun dışında; belli bir şüpheli vardır ve  yazarını bildiğimiz bir metin ile diğer metinlerin kıyaslaması yapılarak, yazarın aynı kişi mi yoksa farklı kişi mi olduğu bulunabilir. Eğer iki metinde de benzerlikler varsa ve bu benzerliklerin sayısı fazlaysa iki metin de aynı kişiye ait olabilir; eğer benzerlik yok ya da çok azsa bu iki metin farklı kişilere ait olabilir.

Bir metnin yazarını bulmaya çalışırken dilin hangi özelliklerine bakmak gerekebilir?
Yazarın cümleleri nasıl kurduğuna veya ne çeşit bir kelime haznesi kullandığına yani belirli hangi kelimeleri kullandığına bakılabilir. Belli bir metni yazan kişinin cümlelerini nasıl kurduğuna (gramer yapısına) veya özellikle hangi kelimeleri seçtiğine dikkat edilebilir. Kullandığı kelimeler kişinin geçmişi veya ne alanda çalıştığı vb. hakkında bilgi verebilir. Noktalama işaretleri, yazısını düzenleme biçimi ve dikkat çekecek herhangi bir özellik, metni yazan kişinin bulmaya yardımcı olabilir.

Üzerinde çalıştığınız bir dava ile ilgili örnek verebilir misiniz?
Bir şantaj davası vardı. İki, üç komşu şantaj mektubu almıştı ve aldıkları şantaj mektubunda da şunlar yazılıydı:

“We know what you did and we’re going to tell everybody unless you put this money in this particular place, behind a shed”.

“Ne yaptığını biliyoruz ve eğer bu parayı, bu belirli yere, kulübenin arkasına koymazsan, herkese anlatacağız.”

Bu davada polisler şüpheli olarak doğru kişiyi yakaladıklarından emindi ve bu şüpheli de olayın yaşandığı yerin yerlisi ve polislerin de daha önceden tanıdığı biriydi.

Bu nedenle polislerin yapması gereken, şüphelendikleri kadının evinden toplayabildikleri kadar, kadının yazdığı yazıları toplamaktı. Arama emri çıkarıldı ve polisler kadının evinden birçok günlük ve mektup topladılar. Kadın da bunları kendisinin yazdığını inkar etmemişti zaten ve hepsi kadının el yazısıyla idi. Bu yazıları bana da getirdiler. Şantaj mektubu ve kadının yazılarını karşılaştıran bir rapor hazırladım.

Yazılarda sürekli olarak tekrar eden belirli yazım hataları vardı. Her iki yazıda da aynı kelimelerin veya özelliklerin olduğu durumlara çok da fazla rastlamıyoruz. Fakat bu davada, her iki yazıda da belirli kelimeler vardı. Bu nedenle, bazı kelimeler ve yazım hatalarına dayanarak şantaj mektubunun kadının yazım stiliyle benzeştiği, tutarlı olduğu söylenebilir.

Peki bu yöntemler ne kadar güvenilir? Bu yöntemler genellikle başka bir delili destekleyecek türden mi, yoksa başlı başına birer delil mi?
Diğer deliller bağlamında, bu yöntemlerin de dikkate alınması gerektiğini söyleyebiliriz.  Şantaj mektubu davasında, yorum yapabileceğim tek konu, kurbanlardan alınan mektuplarla, polisin baş şüphelisinden alınan yazıların kıyaslaması üzerineydi.

Aklınızda bulundurmanız gereken, burada birçok tutarlılık olmasına rağmen, polisler şüphelinin kulübesindeki, şantaj mektubunun yazıldığı daktilo makinasını da buldular. Sadece şüphelinin parmak izlerinin bulunduğu daktilo makinası sarılmış halde bir çantanın içerisindeydi. Açıkça görülüyor ki, dilbilimciler suçlu bulma konusunda kanıya katkıda bulunabilirler, yalnız bu gibi davalarda bu çeşit delilin tek başına kullanılması çok da doğru olmayabilir.

Kişisel çalışma alanlarınızdan biri olan “internet ortamındaki kimliklerin belirlenmesi” ile ilgili konu da dikkatimi çekti. İnternet camiasında adli dilbilim nasıl değişime uğradı?
Bu yöntemleri geliştirmek için çok çalışmamız gerekiyordu, çünkü metinlerin yazarını bulma (authorship analysis) fikri ilk ortaya çıktığı zaman, üzerinde çalışılması gereken metinler çok uzundu. Günümüzde ise, internetin de gelişmesiyle birlikte, cep telefonu mesajları gibi daha kısa mesajlar üzerinde çalışılıyor.

Son zamanlarda “internet ortamındaki kimliklerin belirlenmesi”  ve Twitter ile ilgili projeler var. Bize, 140 karakterlik metinlerden metnin yazarını bulup bulamayacağımız soruldu ve aslında gayet güzel bir çalışma da yaptık. Böylece bu tür metinlerde tutarlılık olup olmadığının belirlenebileceğini görmüş olduk.

Ne tür davalarda veya suçlarda bu araştırma faydalı olabilir? Bu yöntemler daha önce bir davada kullanıldı mı?
İş arkadaşım Profesör Tim Grant Staffordshire davasında çalıştı. Bir ev yakılmıştı ve evin içinde de bir evli çift ve iki çocuk vardı. Baba iki çocuğunu da kurtarmayı başardı, fakat eşini kurtaramadı. Babanın eşini öldürdüğü ve olayı örtbas etmek için yangın çıkardığı konusunda polisin bazı şüpheleri vardı.

Polisler, kadının telefonundan mesajların, kadının ölümünden sonar da gönderilmeye devam ettiğini fark ettiler. Profesör Tim Grant’in yaptığı ise, kadının daha önce telefonundan attığı mesajlar ile kocasının yazdığı mesajlarını karşılaştırmak oldu. Daha sonra da yangının çıktığı gün kadının telefonundan yazılan mesajlar ile aynı karşılaştırmayı yaptı. Bu karşılaştırma ile yangından sonra kadının telefonundan gönderilen mesajların, gerçekten kadının mesajları mı yoksa eşinin yazdığı mesajlar mı olduğuna baktı. Grant mesajların, babanın yazım stiliyle benzer olduğunu ortaya çıkardı.

Source: http://www.vice.com/en_uk/read/forensic-linguists-use-spelling-mistakes-to-help-convict-criminals?utm_source=vicetwitteruk

About Leyla AYDIN

Check Also

Adli dilbilim dava çalışması örneği

Adli Dilbilim Bir Vaka Çalışması Örneği

Adli Dilbilim Bir Vaka Çalışması Örneği Robert A. Leonard Amerikalı bir dilbilimci. Columbia Üniversitesi’nde okurken …

Leave a Reply