Home » Siber Güvenlik » Siber Güvenlik Özel » Kriptoloji: Gizlilik ve Güvenliğin Temel Yapı Taşı

Kriptoloji: Gizlilik ve Güvenliğin Temel Yapı Taşı

kriptoloji
kriptoloji

Bilgilerimiz ne kadar güvende, nasıl korunuyor ? Banka hesaplarımız, sosyal medya hesaplarımız, lokasyon bilgilerimiz , mesaj içeriklerimiz kime emanet? Bu bilgiler ne kadar önemli diye sorarsanız cevap “Big Data” dır. Bu bilgiler nasıl korunuyor diye sorarsanız ise cevap “Kriptoloji” dir.

Bilginin önemli olduğu gerçeği çoğu zaman bilginin saklanabilme ve gizlilik esaslarını sağlayabilme yetisiyle de ilgilidir. İşte bilgiyi korumamızı ve gizlilik esaslarını sağlamamıza yardımcı olan bilim kriptolojidir yani şifre bilimi.

kriptolama
kriptolama

Kısa bir kriptoloji tarihiyle başlayalım. MÖ. 1900 ‘lü yıllarda ilk defa hiyerogliflerde karşılaşılan şifreleme, MÖ. 5.yy da Spartalılar tarafından askeri haberleşmede kullanılmış ve MÖ. 60 ‘lı yıllarda ise Julius Caesar tarafından askeri metinlerin gizliliğinin sağlanması için kullanılmıştır.
Kriptoloji milattan önceki yıllardan beri özellikle askeri haberleşmede önem arz etmiş ve kullanılmıştır. Fakat kriptolojinin gerçek işlev ve değerini göstermesi 2. Dünya savaşı ile birlikte gün yüzüne çıkmıştır.

İkinci dünya savaşında Amerikan ordusu Navajo kızılderililerin dillerini biraz daha modernleştirerek savaşlarda kullanmıştır. İhtiyaçlar ise yeni methodların geliştirilmesini zorunlu kılmıştır.

Çeşitli ülkelerin savaş döneminde kullandıkları şifrelere baktığımızda ;
Almanlar-Enigma
İngilizler-Typex
Amerika-Sigaba
Japonlar-Red & Purple’ı (1940 ta Amerikalılar tarafından kırıldı) kullanmıştır.

enigma
enigma

Bu konuda başı çeken Almanya ve “enigma” cihazıdır. Enigma ; 1928-1945 yılları arasında Almanlar tarafından kullanılan kripto cihazıdır. 12 kg ağırlığında olan enigma , 4.2 voltluk pil ile çalışmaktadır. A. Scherbius tarafından patent edilmiştir. Alman ordusu enigmanın patentini alıp orduda kullanılabilecek şekilde geliştirmiş ve ilk olarak o dönem “Kriegsmarine” adıyla anılan Alman donanması tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Enigma şifreleme de üstün başarı gösterince 1930 ‘lu yılların başında Alman gizli servisi, Alman kara kuvvetleri ve Alman hava kuvvetleri de enigmayı haberleşme için kullanmaya başladı. Savaş sona erdiğinde Almanların elinde yüz binlere varan sayıda enigma cihazı vardı.

1928 yılına kadar Alman istihbaratını yakından takip eden Polonya istihbaratı enigmanın kullanılmaya başlamasıyla hiçbir bilgiyi deşifre edemez oldu. 1932 yılına kadar da hiçbir enigma mesajını deşifre etmeyi başaramadı. Yine de vazgeçmeyen Polonyalılar en iyi matematikçilerden oluşan bir grup araştırmacıya şifre kırma okulunda eğitimler verdi. Gizli bir proje kapsamında bu okulun en başarılı üç matematikçisiyle geliştirilen “bombe” adı verdikleri cihaz ile enigma şifresini kırmayı başardılar. Alman casus Hans-Thilo Schmidt ‘ın enigmanın analizinde Fransızlara sağladığı bilgiler Polonyalıların şifreyi kırmasında önemli rol oynadı.

1939 yılında Almanya ’nın Polonyayı işgal etmesiyle tüm kriptoanaliz bilgileri ve bombe imha edildi. İşgalin ardından İngiltere’ye kaçan birçok kriptoanalist enigmanın sonunu getirecekti. Polonyalı kriptoanalistlerin bilgi ve tecrübesiyle Bletchley Park ‘ta geliştirilen çalışmalar sonucunda Alan Turing enigma şifresi kıran cihazı geliştirmeyi başardı. Çalışma prensipleri benzemediği halde yeni cihaza da bombe adı verildi . Bu dönemden sonra şifrelerinin kırıldığından haberi olmayan Almanlar enigmayı kullanmaya devam etti. Enigma şifrelerinin deşifre edilmesi savaşın 1 yıl daha kısa sürmesine sebep olan olay olarak tarihe geçti. Enigmanın çalışma prensibini merak edenler bağlantıdaki simülasyonu inceleyebilirler.( http://enigmaco.de/enigma/enigma.html )

Günümüzde en yaygın olarak kullanılan şifreleme ise AES (Advanced Encryption Standard) şifreleme standartıdır. AES , DES (Data Encryption Standard) şifreleme standardının yerine 1997-2001 yılları arasında NIST (National Institute of Standards and Technology) tarafından düzenlenen bir yarışma sonucunda en başarılı tasarım olarak seçilmiş ve 2002 yılında resmi olarak onaylanıp kullanıma sunulmuştur.
Kriptoloji konusunda üst düzeyde bilgi ve yetkinliğe sahip, romanlara konu olmuş (Dijital Kale-Dan Brown) ve son zamanlarda adını sıkça duyduğumuz NSA (National Security Agency) ‘yı inceleyelim.

NSA-yillik-harcama
NSA

Görüldüğü üzere ülke bütçelerine denk bütçesiyle ABD ‘nin bu konuya verdiği önem açık bir şekilde görülmektedir. Ülkemizde ise bu konuda TÜBİTAK BİLGEM bünyesinde bulunan Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) çalışmalar yapmaktadır. Tübitak ’ın gelir gider istatistiklerine baktığımızda 2013 yılı gerçekleşen geliri 2.095.221.097,55 TL olmuştur. Bir önceki yıldan devreden 921.946.235,24 TL gelir ile birlikte kaynak toplamı 3.017.167.332,79 TL ’ye ulaşmıştır. 2013 yılı gideri ise 2.176.169.460,17 TL olmuştur. Bu bütçeden Tübitak Bilgem’e ayrılan paya baktığımızda ise yıllık gelirinin 295.957.966 TL, yıllık giderinin de 319.016.671,13 TL olduğunu görüyoruz.

Ülkemizde önemi geç fark edilen ve desteklenmesi gereken bu alandaki çalışmaların artarak devam etmesini diliyoruz.

Son olarak basit! şifreli sorular çözmek isteyen arkadaşlarımız Tübitak Bilgem sayfasındaki ödüllü kriptoloji sorularını çözebilirler.( http://uekae.bilgem.tubitak.gov.tr/tr/content/odullu-kriptoloji-yarismasi )

Kaynaklar;

Malcolm E.L. (2012). Bir sayı tut (N. Arık, Çev.) Ankara: Tübitak Popüler Bilim Kitapları 96.
Sevinç S. (2012). Enigma – Kriptolojinin dönüm noktası. Ankara: Tübitak Popüler Bilim Kitapları 311.
Kara O. (2009,Temmuz). II. Dünya Savaşı’ndan Günümüze Kriptoloji: Enigma’dan AES’e Şifreleme Bilim ve Teknik, 638, 28
Babaoğlu A. (2009, Temmuz). Kriptolojinin Geçmişi Bir Şifreleme Algoritması Kullanmadan Önce Son Kullanım Tarihine Bakın! Bilim ve Teknik, 638, 24
Kaşkaloğlu K. (2010). Geçmişten günümüze kriptoloji: Şifrelerin Bilimi Atılım Üniversitesi İz Dergisi, 11,70-73

http://en.wikipedia.org/wiki/National_Security_Agency 15.11.2014
http://www.sayistay.gov.tr/rapor/kid/2013/Özel_Bütçeli_İdareler-B/TÜBİTAK.pdf 15.11.2014
http://www.tubitak.gov.tr/sites/default/files/content_files/2013_faaliyet_raporu_tubitak.pdf 15.11.2014
http://tektasi.net/wp-content/uploads/2014/01/kriptoloji.pdf 15.11.2014

About Kamil ÇETİN

Hacettepe Üniversitesi Adli Bilimler Doktora Öğrencisi

Check Also

hedeflerimiz

Kolay Tez ve Makale Yazımı

En Kolay Tez Nasıl Yazılır? Her şeyin kolayını ararız hep. Ancak bu kolay yollar bizi …